Smokkelroute De Groote Heide: de douanier | Verhalen aan de Grens

3 uur 40 minuten (44,0 km)

  • Download GPX

Met deze fietsroute van 44 kilometer ontdek je natuurgebied De Groote Heide. De route neemt je mee over de grens en laat je het verhaal van een commies (douanier) óf een smokkelaar in de jaren ‘30 beleven. Dit is de route van de douanier. Ga voor de route van de smokkelaar naar deze pagina.

De route start bij De Achelse Kluis in België en komt daarna langs meerdere oude smokkelp…

Met deze fietsroute van 44 kilometer ontdek je natuurgebied De Groote Heide. De route neemt je mee over de grens en laat je het verhaal van een commies (douanier) óf een smokkelaar in de jaren ‘30 beleven. Dit is de route van de douanier. Ga voor de route van de smokkelaar naar deze pagina.

De route start bij De Achelse Kluis in België en komt daarna langs meerdere oude smokkelpaadjes, douanekantoren, grenspalen en grensovergangen. Allen iconische onderdelen binnen het smokkelverhaal rondom de grens tussen Brabant en België. Het gaat om een gevarieerde route waarbij je een mooie verbinding hebt tussen stad, land, Nederland én België. Je doorkruist ongerepte natuur en komt langs gezellige dorpjes die bekend staan om hun smokkelverleden. Ontdek het kat- en muisspel in het grensgebied van De Groote Heide en treedt met deze fietsroute van ca. 44 kilometer in de voetsporen van de smokkelaar.

Stap af en ontdek...
Maak jouw fietsavontuur compleet en laat je bij diverse ondernemers langs de route verrassen door speciale producten, acties en arrangementen in het teken van deze route. 

Over deze route
Deze fietsroute is gemaakt door VisitBrabant Routebureau. De route is uitgezet via het Brabantse fietsknooppuntensysteem. Fiets eenvoudigweg van het ene naar het andere genummerde knooppunt. Pijlen wijzen je de weg tussen de knooppunten. Klopt er iets niet aan de bewegwijzering van de route? Geef dit aan ons door via visitbrabant.com/meldpunt. Je kunt ook bellen naar 0800-4050050 (gratis).

Routekaart
Bekijk deze routepagina op je telefoon of download het GPX-bestand. Wil je op pad met een papieren kaart? Van deze themaroute is een routebrochure beschikbaar, download deze hier. De routebrochures zijn ook te verkrijgen bij o.a. de VVV in Cranendonck en de VVV in Hamont-Achel.

Verhalen aan de Grens
Verhalen aan de Grens toont de veelzijdigheid van de provincie Brabant op unieke wijze. Brabant ligt namelijk zowel op de grens van Nederland en België als tussen provincie Limburg, Zeeland, Zuid-Holland en Gelderland. De grens heeft een rijke historie met verhalen over smokkelen, gesloten grenzen en grenzeloze samenwerkingen. Het is niet voor niets dat deze grens altijd een belangrijke rol heeft gespeeld in het leven van de Brabander. Belevingsroutes die zijn ontwikkeld binnen dit thema, tonen het verhaal rondom de Brabantse grens en het onbegrensde karakter van de provincie. Bekijk ze allemaal via visitbrabant.com/verhalenaandegrens.

Over De Groote Heide
Ontdek De Groote Heide; een uniek grensoverschrijdend gebied in Cranendonck, Eindhoven, Heeze-Leende, Valkenswaard, Hamont-Achel en Neerpelt. Het landsgrensoverschrijdende gebied De Groote Heide is binnen Noord-Brabant een topgebied voor natuur, toerisme & recreatie. Met 6000 ha aaneengesloten natuurgebieden met diep paarse heide, fris groene bossen, beken, riviertjes en vennen, maar ook vele bijzondere cultuurhistorische (ver)gezichten maken De Groote Heide een unieke omgeving.

Dit ga je zien

Startpunt: De Achelse Kluis
De Kluis 1
3930 Hamont-Achel
1

De Achelse Kluis

De Achelse Kluis
De Kluis 1
3930 Hamont-Achel
Dit is hét startpunt voor een fijne wandel- of fietstocht door het Leenderbos, de Groote Heide of over de Beverbeekse Heide. Begin met een kijkje in het nieuwe bezoekerscentrum en laat je inspireren door alle informatie over De Kluis en haar omgeving.
De Achelse Kluis
218
2

Douanewoningen De Acht Zaligheden

Achel Statie 1125
Hamont-Achel
Hier verbleven de douaniers van de wielrijdersbrigade met hun gezin.
Bord aan woning met daarop uitleg over de douanewoningen Douanewoningen De Acht Zaligheden
564 563 541
3

De spinnenkoppen / Friese Ruiters

Burg-Kloosterstraat
Hamont-Achel
Een verwijzing naar maatregelen van de douane tegen de gemotoriseerde smokkelaar.
Kunstwerk De spinnenkoppen / Friese Ruiters
568
4

Voormalige douanewoningen

Keunenlaan 4
Hamont-Achel
Voormalige woningen voor de douaniers en hun gezin.
Voormalige duanewoningen Voormalige douanewoningen
542
5

Voormalig grenskantoor voor België en Nederland

Grensweg 65
Budel
Douanekantoor voor zowel Nederland als België.
Voormalige grenskantoor voor België en Nederland Voormalig grenskantoor voor België en Nederland
215
6

Grensovergang met rijksgrenspaal 172

Asbroekweg
Budel
Op de grens tussen Nederland en België werden 388 gietijzeren grenspalen geplaatst, dit is paal 172.
Grenspaal langs de weg met fietsers Grensovergang met rijksgrenspaal 172
12
7

Smokkel- en Grensmuseum Cranendonck

Smokkel en Grens museum Cranendonck
Schutstraatje 20 d
6021cc Budel
Het Smokkelmuseum is tijdelijk gesloten vanaf 1 december 2023, wij ontvangen u weer graag medio mei 2024. En heten wij u welkom op de nieuwe locatie aan het Capucijnerplein in Budel.
Smokkel- en Grensmuseum Cranendonck Smokkel- en Grensmuseum Cranendonck
09 01 58
8

Toegangspoort Baronie van Cranendonck

Cranendonck 1
6027 RK Soerendonk
In het hart van de gemeente Cranendonck ligt het Cranendonckse bos, met daaromheen een bijzonder cultuurlandschap: de Baronie van Cranendonck.
De Baronie van Cranendonck Toegangspoort Baronie van Cranendonck
40 04 30
9

Borrelbar KikkerOp

Borrelbar KikkerOp
Kerkstraat 3
6026 RT Maarheeze
Tussen de monumentale panden, in de meest karakteristieke straat van Maarheeze, vind je de zeer kindvriendelijke en gastvrije Borrelbar KikkerOp.
Borrelbar KikkerOp Borrelbar KikkerOp
35 34
10

Voormalige dorpswinkel en drogisterij

Damenweg 1
Soerendonk
Deze vroegere winkel stond bekend als verdeelpunt van gesmokkelde levensmiddelen.
vrijstaande woning in een normale straat Voormalige dorpswinkel en drogisterij
05 59 41
11

Beek De Strijper Aa

Kluisweg
Gastel
Een beek via welke regelmatig koeien de grens over gesmokkeld werden.
Beek in een Brabants landschap Beek De Strijper Aa
06 03
12

Kunstwerk voormalig boterfabriek en St. Corneliuskapel

St. Cornelisplein
Gastel
Kunstwerk op het middelpunt van de kleinste woonkern van gemeente Cranendonck.
Kunstwerk bij voormalige boterfabriek, man met kan Kunstwerk voormalig boterfabriek en St. Corneliuskapel
39 216
13

Den Ezel

Ruiterstraat
Budel
Rijksgrenspaal 174 en Admiraliteitspaal (douanepaal)
grensovergang met prikkeldraad Den Ezel
14

Den Doodendraad

3930 Hamont-Achel
Om te voorkomen dat spionnen, verzetslui, smokkelaars en vluchtelingen ongezien de grens over konden tijdens de Eerste Wereldoorlog, legden de Duitsers een 332 kilometer lange draadversperring langs de grens en dwars door de tuin van de Achelse kluis.
Den Ezel, grensovergang Den Doodendraad
38
15

‘Den Dubbele Paol’ (De Dubbele Paal)

Bergbosweg
Budel
Rijksgrenspaal 176 met Baroniepaal
Dubbele grenspalen in het bos ‘Den Dubbele Paol’ (De Dubbele Paal)
16

Voormalige Grenskapel

Beverbeekse Heide
Hamont-Achel
Midden in het heidegebied ligt afgelegen tussen een aantal vennen nog het restant van wat eens een schuilkerk was.
Kruis van stenen midden in de natuur Voormalige Grenskapel
36 217
17

De Achelse Kluis

De Achelse Kluis
De Kluis 1
3930 Hamont-Achel
Dit is hét startpunt voor een fijne wandel- of fietstocht door het Leenderbos, de Groote Heide of over de Beverbeekse Heide. Begin met een kijkje in het nieuwe bezoekerscentrum en laat je inspireren door alle informatie over De Kluis en haar omgeving.
De Achelse Kluis
Eindpunt: De Achelse Kluis
De Kluis 1
3930 Hamont-Achel

Beschrijving

Startpunt: De Achelse Kluis
De Kluis 1
3930 Hamont-Achel
  • België – Jaren ’30. Cor Commies, een arme man uit Antwerpen, trekt de deur achter zich dicht en steekt de provinciegrens over richting Belgisch Limburg. Als commies (grenspolitie/douane) zou je er flink de kost kunnen verdienen. Commiezen aan beide zijden van de grens hebben er de handen vol aan om de smokkelaars in de kraag te grijpen. Want, daar waar Nederland en België elkaar ontmoeten, zijn smokkelaars vindingrijker dan ooit in het stiekem vervoeren van zaken als boter, suiker en zout.
  • Zoals gewoonlijk start de Commies zijn werkdag bij De Achelse Kluis (1), waar zijn collega in een commiezenhutje al op hem wacht. Beiden lachen ze nog een keer om de voorraad niet gedocumenteerde boter die ze gisterenavond wisten te onderscheppen in een boerderij. Liep dat even gesmeerd!
  • Nadat ze de eerste koffie van de dag achter de kiezen hebben, beginnen ze aan hun tocht. Onderweg komen ze langs de wielrijdersbarak (thuisbasis van de commiezen te fiets) (2), waar de Commies eerder die week nog een mooie fiets op de kop wist te tikken. Bij een boerderij even verderop zien de commiezen enkele kinderen buitenspelen. Wanneer ze het erf oprijden, spurten de kinderen naar binnen. Vanachter de deur klinkt gestommel, met een brede glimlach worden ze door de boer verwelkomd.
  • Mensen zijn wel vaker overdreven aardig tegen de commiezen. Ook die middag wanneer hen tijdens de lunchpauze in Achel-Statie een likeurtje wordt aangeboden door een jongeman. Al snel komt de aap uit de mouw, het is de beruchte Johannes de Vlugge. Als de Commies nu even zou onthullen waar ze die avond wachthouden, krijgt hij een fles heerlijke, maar ietwat prijzige likeur mee naar huis. Een hele fles?! Dat is drie weken werk. Plichtbewust als Cor is, wijst hij het aanbod ietwat verbouwereerd af. Voor hij het in de gaten heeft is de Vlugge alweer verdwenen. Hij zal een extra oogje in het zeil moeten houden.
  • Voordat ze wacht gaan houden, passeren de commiezen het douanekantoor (5) om hun loonzakje op te halen. Aangezien hij het geld naar zijn arme familie in Antwerpen stuurt, houdt de Commies zelf nauwelijks iets over. Toch kruipt hij iedere avond vol goede moed de bosrand in, want iedere gepakte smokkelaar levert de Commies een extraatje op.
  • Bij schemerdonker ontmoet hij aan de grenspaal (6) een Nederlandse collega. Net wanneer Cor te horen krijgt over zijn recente vangst, zien ze over een paadje verderop plots een rijtje figuren lopen. Zachtjes sluipen ze dichterbij. Is dat niet de Vlugge? Cor besluit de eerste smokkelaar voorbij te laten lopen en rent dan dwars door de velden naar de Vlugge met twee grote plunjebalen op zijn fiets. Cor grijpt de Vlugge vast, maar de jongeman laat alles vallen en rent de bossen in. Met een tas vol smokkelwaar, maar zonder smokkelaars, komen de commiezen weer bij elkaar. De Nederlandse collega neemt het smokkelwaar en gaat richting zijn douanekantoor. Cor Commies onderneemt nog één laatste poging en volgt de sporen van de Vlugge het bos in…
  • Wanneer hij weer langs het café komt, ziet hij dat de gevellamp niet brandt. Een signaal voor smokkelaars dat de kust veilig is, denken ze. Dan toch nog succes vanavond?
Eindpunt: De Achelse Kluis
De Kluis 1
3930 Hamont-Achel
  • 218
  • 564
  • 563
  • 541
  • 568
  • 542
  • 215
  • 12
  • 09
  • 01
  • 58
  • 40
  • 04
  • 30
  • 35
  • 34
  • 05
  • 59
  • 41
  • 06
  • 03
  • 39
  • 216
  • 38
  • 36
  • 217

Kenmerken