Het Duvelsklökske

(18,4 km)

  • Download GPX

Als je vanaf het stuw- en sluizencomplex in Sambeek de dijk afrijdt, zie je hem in de verte staan: de Sint-Janstoren van Sambeek. Hij torent hoog boven het Maasheggenlandschap uit. Niet voor niets noemen de Sambekenaren de forse, Middeleeuwse toren ‘knoeper’. Ooit, tijdens een kerstnacht, danste een duivel rondom de torenspits. Stap op je fiets en zoek mee naar het klokje dat verdween. Spits je oren, misschien hoor je het ergens luiden…

Het Duvelsklökske
Dit is een verhaal dat vaders en moeders al eeuwenlang aan hun kinderen vertellen. Het liefst als de wind om het huis waait en het buiten guur en donker is. De kinderen vertellen het weer door aan hún kinderen. Een verhaal over een klok en een toren, een pastoor en een duivel…

Hun kerktoren …

Als je vanaf het stuw- en sluizencomplex in Sambeek de dijk afrijdt, zie je hem in de verte staan: de Sint-Janstoren van Sambeek. Hij torent hoog boven het Maasheggenlandschap uit. Niet voor niets noemen de Sambekenaren de forse, Middeleeuwse toren ‘knoeper’. Ooit, tijdens een kerstnacht, danste een duivel rondom de torenspits. Stap op je fiets en zoek mee naar het klokje dat verdween. Spits je oren, misschien hoor je het ergens luiden…

Het Duvelsklökske
Dit is een verhaal dat vaders en moeders al eeuwenlang aan hun kinderen vertellen. Het liefst als de wind om het huis waait en het buiten guur en donker is. De kinderen vertellen het weer door aan hún kinderen. Een verhaal over een klok en een toren, een pastoor en een duivel…

Hun kerktoren mocht geen kleintje worden, vonden de gelovigen van Sambeek. Die moest je van ver kunnen zien! Hendrikje Hack, de zoon van een welgestelde Sambekenaar, mocht in 1486 de eerste steen leggen. Straks, aan het eind van deze fietstocht, kun je die steen zelf bekijken (7). Toen de Sambekenaren 46 jaar later waren uitgemetseld, was de toren bijna vijftig meter hoog. Fier torende de ‘knoeper’ uit boven dorp en landerijen. Nu kon je hem wel zien, maar nog niet horen. Dus liet de pastoor een paar klokken gieten. Vooral de kleinste klok had een prachtige, heldere klank en werd snel geliefd. Wat had de koster ook alweer tegen de pastoor gezegd? O ja: “Ge vergeet toch niet de klokken in te zegenen, hè?”

Elke keer als de boeren in het Maasheggenlandschap de kleinste klok hoorden klepperen, staakten ze het koeien melken en keken verrukt op naar hun toren. Wat was die groot! En wat een hemels geluid!  

Toen kwam de kerstnacht, een nacht die de pastoor nooit zou vergeten. Hij schrok wakker van een hels kabaal, opende zijn raam en herkende direct het geluid van het geliefde klokje. Maar wat een herrie! Het was op hol geslagen! Het klepperde wild op en neer, alsof bliksemschichten onophoudelijk als klepels tegen het klokje sloegen. En wat was die donkere schaduw die rondom de torenspits danste? Nee toch, dat leek wel… de duivel! (6) Het was hem ook. Met een akelige schreeuw dook de duivel een galmgat in en kwam er met het op hol geslagen klokje weer uit. Klepperend werd het klokje, in de klauwen van de duivel, opgeslokt door de donkere kerstnacht.

De volgende dag gingen de dorpelingen op zoek. Iemand wist te vertellen dat de duivel het klokje in de Lins had geworpen, een moerassig ven in het veld tussen Sambeek en Boxmeer. Maar gevonden werd het klokje niet.      

De pastoor zocht op eigen houtje door. In de Lins was hij niet gevonden. Had de duivel het klokje misschien in een van de vele poelen in het Maasheggenlandschap gegooid? Hij begon te zwerven door het heggenlandschap en meende klokgelui te horen. Het kwam van de Maas en werd sterker als hij de rivier naderde. Wat een sof! Het was een voorbijvarend schip dat de scheepsbel luidde. Even later meende hij het klokje weer te horen, maar het bleek de bel van het Maasveer te zijn, waarmee je de veerman aan de overkant kon waarschuwen dat je overgezet wilde worden.  

Zijn zwerftocht bracht hem bij een boerderij in de Zoetepasweiden. De pastoor durfde zijn oren eigenlijk niet meer te geloven, hoorde hij nu van alle kanten dat klokje klinken? Toen hij voorzichtig een stekelige meidoorntak aan de kant duwde, zag hij dat hij weer pech had: het waren koeien. De boer had ze een bel omgehangen zodat ‘ie wist waar ze uithingen.

De geestelijke beklom één van de Groeningse Bergjes (5). Nu hoorde hij toch echt klokgelui. Hij haastte zich naar beneden, volgde het galmen en kwam terecht bij… het Koningskerkje van Vierlingsbeek (4). Wat dom dat hij zich daarin had vergist! Die klok luidde zojuist twaalf uur. Met het schaamrood op de kaken klopte de pastoor op de deur van het Vierlingskerkje. De dominee maakte open. Hij had erg met de Sambeekse zielenherder te doen. ‘Jullie katholieken zegenen die klokken toch altijd in? Weet je zeker dat je dat Duvelsklökske óók hebt gewijd?’

De pastoor kon zich wel voor het hoofd slaan. Hij was destijds zo blij geweest met zijn klokken, dat hij wat al te haastig met zijn wijwaterkwast had gezwaaid. Nu hij erover nadacht, wist hij het zeker: dat kleintje, dat was ‘ie helemaal vergeten…

Nog vele jaren dwaalde de pastoor rond door het Maasheggengebied. ‘Dat is zijn straf’, zeiden ze in Sambeek tegen elkaar. ‘Een klok die met heilig water is gewijd, daar brandt de duivel zijn poten niet aan. Maar een óngewijd klokje, tja… Haastige spoed, is zelden goed.’

Soms, in een stille kerstnacht, openen de inwoners van Sambeek hun ramen als ze buiten een geluid horen. ‘Stil eens’, zeggen ze tegen hun kinderen. ‘Daar klinkt het Duvelsklökske…’

Tekst: Geurt Franzen

Informatie over de fietsroute
Deze fietsroute is 18 kilometer lang en is uitgezet via de officiële fietsknooppunten. De fietsroute start en eindigt bij stuw- en sluizencomplex Sambeek (Maasstraat 12, Sambeek). Daar vind je tevens parkeergelegenheid en horeca.
download de routeflyer

Geniet van een 'Goei Leven' in het Land van Cuijk
Bezoek je graag historische gebouwen, unieke musea of bijzonder religieus erfgoed? Of ben je meer geïnteresseerd in evenementen van (inter)nationale allure? Vertoef je graag op of in het water? Of zoek je jouw rust liever in een bos- of hegrijke omgeving? In het Land van Cuijk hoef je niet te kiezen. We hebben het. Allemaal.

Onze regio staat niet alleen bekend om de bezienswaardigheden, de talrijke activiteiten en de ongekende fiets- en wandelmogelijkheden. Het Land van Cuijk staat ook voor een Goei Leven. Je proeft het bij de gastvrije inwoners maar ook in de gerechten die, vaak met ingrediënten uit de regio, met passie worden bereid. Kom ervan genieten! Kijk voor uittips, eet- en drinklocaties en overnachtingsadresjes op visitlandvancuijk.com.

UNESCO-biosfeergebied De Maasheggen
Het ‘goeie leven’ (rust, gastvrijheid, traditie, heerlijk eten) ervaar je ook in De Maasheggen, het oudste cultuurlandschap van Nederland. Het heggenlandschap heeft in 2018 de status van UNESCO Man & Biosphere gekregen. Als enige in Nederland!

Waarom je De Maasheggen zeker eens moet bezoeken? Je kunt er heerlijk fietsen en wandelen. Het gebied ademt geschiedenis. En je ontdekt er natuur die je elders niet ziet. Ga voor bezoektips en routes in De Maasheggen naar maasheggenunesco.com.

Dit ga je zien

Startpunt: Stuw- en sluizencomplex Sambeek
Maasstraat 12
5836 BB Sambeek
1

De Schutkooi

Veerweg 3
5827 AD Vortum-Mullem
De Schutkooi
2

Vlinderkapel

Veerweg 3
5827 AD Vortum-Mullem
Vlinderkapel
38 55
3

Laurentiuskerk - Vierlingsbeek

Pastoor Jansenstraat 2
5821 AZ Vierlingsbeek
Laurentiuskerk - Vierlingsbeek
4

Koningskerkje

Spoorstraat 17
5821 BB Vierlingsbeek
Koningskerkje
54 39
5

Groeningse Bergjes

Klein Vortum
Groeningse Bergjes
37 18
6

Sint-Janstoren Sambeek

Grotestraat 54
5826 AH Sambeek
Sint-Janstoren Sambeek
7

Duivels beeld

Grotestraat 54
Sambeek
Duivels beeld
04
Eindpunt: Stuw- en sluizencomplex Sambeek
Maasstraat 12
5836 BB Sambeek

Beschrijving

Startpunt: Stuw- en sluizencomplex Sambeek
Maasstraat 12
5836 BB Sambeek
  • De Schutkooi
    De Schutkooi is een erf waar verschillende activiteiten bij elkaar komen. Het is ook een veelzijdige boerderij waar niet alleen landbouw bedreven wordt. Zo vind je hier ook dagbesteding voor mensen met een beperking, een natuurhuisje die te huur is en is er horeca. Op het erf staat een houten koeienstal die nu in gebruik als vlinderboerderij. De vlinderroute op het boerenland is vrij toegankelijk voor publiek. Een aanrader voor ieder die om de natuur geeft. En dit alles in de prachtige natuur van de Maasheggen.
  • De Vlinderboerderij
    De Vlinderkapel is gebouwd met stenen van een oude, Duitse steenfabriek. In de kapel staat een beeld van Sint Brigida, de beschermheilige van het vee. Aan de achterzijde van de kapel zijn gaten gemaakt voor insecten die zich willen nestelen.
    De keuze voor een Vlinderkapel is niet toevallig. Behalve biologisch melkveehouder is Eric Lamers ook vlinderboer, de eerste van Nederland: "Vlinders ontpoppen als ze warmte en liefde krijgen. Zo werkt dat ook bij mensen. Van warmte en liefde ontpopt iedereen."
  • Laurentiuskerk in Vierlingsbeek
    De kerk van Vierlingsbeek heeft een vrijstaande toren, een zogenaamde campanile. Sinds het jaar 1000 staat er al een stenen kerk in Vierlingsbeek. De kerk werd in 1944 helaas geheel verwoest. De kerk heeft zijn naam te danken aan H. Laurentius. Uit het feit dat de kerk was toegewijd aan Laurentius valt voorzichtig af te leiden dat het dorp in de zevende eeuw al een kerk rijk was; veel oude Laurentiuskerken dateren uit die tijd.
  • Koningskerkje Vierlingsbeek
    In de 19e eeuw is het Koningskerkje gebouwd, naast de Laurentiuskerk. Het Koningskerkje is een van de meest karakteristieke en historische gebouwen van Vierlingsbeek. Het neoclassicistische zaalkerkje uit 1843, een waterstaatskerk, deed tot 1997 dienst als kerkgebouw. Tegenwoordig vinden er naast trouwerijen ook culturele activiteiten plaats. Het sobere, ingetogen interieur met haar bijzondere lichtinval maakt het Koningskerkje tot een expositieruimte met een eigen karakter.
  • Groeningse Bergjes
    In dit gebied, tussen de Maas en de dorpjes Groeningen en Vortum – Mullen werd aan het eind van de ijstijd veel stuifzand vanuit de droge maasbedding verstuift. Door de begroeiing werd het zand hier vast gehouden en ontstonden er bergjes. De "Bergjes" zijn tegenwoordig meer bultjes in het landschap. Eind jaren 50 waren de bergjes een toevluchtsoord voor onder andere dassen. Er zijn destijds 19 dassenburchten gevonden. 
    De Groeningse bergjes maken deel uit van de belevingsroute Duvelsklökske. Vanaf een van de bergjes werd het klok geluid gehoord. 
  • Sint Janstoren, Sambeek
    De eerste steen van de bouw van de kerktoren is in 1486 gelegd. Na 46 jaar was de toren klaar. De toren kon je van verre al zien, maar nog niet horen. Daarom werden er klokken gemaakt voor in de toren. Er gaat al eeuwenlang een verhaal over deze kerkklokken rond in het Land van Cuijk. Het hele verhaal lees je bij de belevingsroute het Duvelsklökske
    De toren heeft inmiddels al aardig wat meegemaakt. Zo sloeg in 1702 de bliksem in. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog is de toren geraakt; er kwamen flinke scheuren in. Eind 2013 werd de toren, na een grote restauratie, zo goed als nieuw weer opgeleverd. 
    Er worden verschillende activiteiten georganiseerd in de toren, een daarvan is het beklimmen ervan.
  • Duivelsbeeld
    Boven in de 50 meter hoge toren werden de klokken opgehangen. Er kwam een hemels geluid uit die immens grote toren. Echter, de pastoor had nog zo gezegd,"vergeet de klokken niet in te zegenen." Toch werd juist dat vergeten en midden in een kerstnacht heeft deze duivel zich vergrepen aan het kleinste klokje. 
Eindpunt: Stuw- en sluizencomplex Sambeek
Maasstraat 12
5836 BB Sambeek
38
55
54
39
37
18
04