Lezingenreeks in Helenaveen

Familiegeschiedenis en Peelrandbreuk

De werkgroep Helenaveen van Toen,
opererend onder de vlag van de Dorpsraad Helenaveen, presenteert voor seizoen 2026 opnieuw een gevarieerd lezingenprogramma in De Gouden Helm. In maart staan twee avonden gepland waarin zowel lokale familiegeschiedenis als het landschap van de Peel centraal staan.

Familie Crommentuijn  
Op maandag 9 maart verzorgen Willy Crommentuijn en Lazlo Tonk een lezing over de geschiedenis van de familie Crommentuijn. De datum is niet toevallig gekozen: die dag wordt stilgestaan bij de 177ste geboortedag van Hannes Crommentuijn, die zich in 1886 met zijn gezin in Helenaveen vestigde. Hij geldt als stamvader van een grote familie waarvan veel nazaten, 140 jaar later, nog altijd in De Peel wonen.

Willy Crommentuijn,
achterkleinzoon van Hannes en auteur van het stamboomboek over de familie, vertelt over de oorsprong van de naam en de eerste generaties. Zijn onderzoek leverde diverse bijzondere ontdekkingen en anekdotes op. Lazlo Tonk, betovergrootzoon van Hannes, richt zich op de geschiedenis van de familie in Helenaveen. Aan de hand van historisch fotomateriaal neemt hij bezoekers mee terug in de tijd.

De Peelrandbreuk
Op maandag 30 maart is het de beurt aan cultuurhistoricus Jan Timmers. Hij spreekt over de invloed van de Peelrandbreuk op het landschap en de bewoners van oostelijk Brabant. De geologische breuk zorgde voor hoogteverschillen en beïnvloedde de waterhuishouding in het gebied. Volgens Timmers hadden deze veranderingen grote gevolgen voor hoe mensen het landschap gebruikten en beleefden. In zijn lezing ligt de nadruk niet zozeer op het ontstaan van de breuk, maar vooral op wat er vandaag de dag nog zichtbaar van is en hoe bewoners daar door de eeuwen heen mee omgingen. 

Geologische breuken,
zoals de Peelrandbreuk, hebben in oostelijk Brabant het landschap voor een belangrijk deel gevormd. Er zijn hoogteverschillen ontstaan en de waterhuishouding is sterk beïnvloed. De breuken zijn brongebieden van beken en hadden veel invloed op de manier waarop mensen het landschap gebruikten en beleefden. In de lezing wordt ingegaan op allerlei bijzonderheden in de buurt van de Peelrandbreuk en de manier waarop mensen daarvan gebruik hebben gemaakt en hoe ze ermee omgingen. Het zwaartepunt van de lezing ligt niet op het geologisch ontstaan van de Peelrandbreuk, maar veel meer wat je er nu nog van merkt, wat je ervan ziet in het landschap en wat mensen ermee deden.

Jan Timmers
is een cultuurhistoricus en publicist met een focus op lokale geschiedenis en landschapsgeschiedenis, vooral rond het Peelland en Brabant.