Under Construction Debatkamer

Geen moreel vingertje of 'vijf voor twaalf'-retoriek, maar een nuchtere uiteenzetting van recht, macht en hun onderlinge verhouding in de huidige wereldorde. Moeten we de regels blijven verdedigen, of moeten we eindelijk toegeven dat we de hele tijd naar een theaterstuk zaten te kijken waarvan de hoofdrolspeler nu de coulissen heeft omgeschopt?

Internationaal recht. Tot voor kort was dat een term die de meeste Nederlanders waarschijnlijk alleen associeerden met wat juristen in Den Haag en wat tribunalen lang geleden. Maar anderhalf jaar geleden kwam de reality check. Of beter gezegd: toen begon de tweede ambtstermijn van president Donald J. Trump. Ineens is het internationaal recht trending topic. Want, zo waarschuwen de analisten, door Iran te bestoken, Venezuela te 'bezoeken' en door openlijk te flirten met het inlijven van Groenland zet Trump de bijl in de wortels van de ‘rules-based order’. De geschokte krantenlezer vraagt zich af: kan dit allemaal zomaar, waar zijn die regels nu we ze nodig hebben?

En dan hebben we natuurlijk ook allemaal die ene vriend. De vriend die iets te veel podcasts over geopolitiek luistert en ons, ietwat betweterig, uitlegt dat het internationaal recht nooit heeft bestaan. Dat het altijd al een westers sprookje was, een luxehobby van de rijke landen die we alleen gebruikten als het ons uitkwam, maar die we in de versnipperaar gooiden zodra het tegen ons gebruikt werd.
Dat laatste is, op een cynische manier, een geruststellende gedachte. Want als de rules-based order nooit heeft bestaan, kan Trump hem ook afbreken. Toch?

Precies hier wringt de schoen. Want als het allemaal maar een farce is, waarom voelt de wereld dan ineens zoveel killer nu de schijn niet eens meer wordt opgehouden? Was die gebrekkige orde misschien toch een 'nuttige fictie'? Een soort gedeelde hallucinatie die, hoe gebrekkig en hypocriet ook, toch het enige was dat ons behoedt voor het recht van de sterksten, de wetten van de jungle?