Bende van de Witte Veer

2 uren 25 minuten (43,0 km)

Al generaties wordt in de streek De Langstraat het spannende verhaal verteld van de ‘Bende van de Witte Veer’. Beleef de fietsroute die in het teken staat van deze sage. Een geweldig avontuur vlakbij De Efteling en Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen!

De ‘Bende van de Witte Veer’ fietsroute is een spannende fietsroute van 43 kilometer. Je fietst langs plekken waar de bendeleden hun sporen hebben nagelaten, zoals het mysterieuze Witte Kasteel in Loon op Zand. De route komt ook langs het schitterende Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen.

Het verhaal van de Bende van de Witte Veer 
Noord-Brabant omstreeks 1720. De bevolking…

Lees verder

Al generaties wordt in de streek De Langstraat het spannende verhaal verteld van de ‘Bende van de Witte Veer’. Beleef de fietsroute die in het teken staat van deze sage. Een geweldig avontuur vlakbij De Efteling en Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen!

De ‘Bende van de Witte Veer’ fietsroute is een spannende fietsroute van 43 kilometer. Je fietst langs plekken waar de bendeleden hun sporen hebben nagelaten, zoals het mysterieuze Witte Kasteel in Loon op Zand. De route komt ook langs het schitterende Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen.

Het verhaal van de Bende van de Witte Veer 
Noord-Brabant omstreeks 1720. De bevolking gaat al jaren gebukt onder het juk van Spaanse en Franse bezettingslegers. Overleven is het enige wat telt. Een groep ‘heydens’, ‘landtloopers’ en deserteurs vormt een losgeslagen bende en ontpopt zich tot de schrik van de streek. Boerderijen en landhuizen zijn niet veilig voor hun plundertochten. Gestolen goederen en vee verkopen ze aan helers uit de omgeving, in ruil voor kleding, eten en wapens. Diep in het ondoordringbare gebied tussen Loon op Zand en ’s-Gravenmoer, dat toen vlak aan de grens met Holland lag, houdt de bende zich schuil in een kampement. De beruchtste en sluwste van hen allemaal is bendeleider Swarte Johannes. Niemand weet hoe hij er werkelijk uitziet, want Swarte Johannes is een meester in vermommingen. Alleen de witte veer op zijn hoed is een teken dat hij lid is van de Bende van de Witte Veer.

Bendelid Blommerantje is tot over haar oren verliefd op Swarte Johannes. Maar hij is getrouwd met een ander en Blommerantje is, tot haar woede, slechts zijn ‘bijzit’. Ze maakt in het geheim een zandstenen kop van Swarte Johannes die ze dag en nacht bij zich draagt, juist voor als hij bij zijn vrouw of op rooftocht is. Deze kop siert tegenwoordig de gevel van de Ravensbosch Hoeve (1). Hoe die daar terechtgekomen is, ontdek je tijdens deze tocht.

De misdaden van de bende gaan van kwaad tot erger. De ambitieuze drossaard (in die tijden een bestuursambtenaar) Otto Juyn wordt naar het gebied gestuurd om orde op zaken te stellen. Hij begint een nietsontziende klopjacht op de bendeleden en helers. Met zijn manschappen rolt hij het kampement op. Swarte Johannes weet te ontkomen, maar de achtergebleven bendeleden, onder wie ook Blommerantje, komen in het gevang terecht. Ze worden hardhandig verhoord om de waarheid boven tafel te krijgen en de meesten van hen eindigen aan de galg. De sluwe Swarte Johannes ontloopt zijn arrestatie door steeds even de grens naar Holland over te steken. Hij weet dat Otto Juyn hem daar niets kan maken. Totdat hij op een nacht een levensgrote fout begaat. In het pikdonker steelt Swarte Johannes een varken, dat hij op een boot laadt om de beek de Donge (2) over te steken. Maar het varken gilt moord en brand. Otto Juyn en zijn mannen volgen de schrille geluiden en wachten stilletjes bij de grenspaal (3) aan de oever. Zodra de boot in Brabant aan land komt, pakken ze Swarte Johannes op.

Otto Juyn vermoedt dat hij een bendelid voor zich heeft vanwege de witte veer op de hoed. Maar bewijzen kan hij het niet. Swarte Johannes beweert het varken te hebben gevonden. In zijn knapzak vinden ze een breekijzer en een pistool, maar die zijn volgens Swarte Johannes een geschenk van de smid Adriaan Coenen uit Dongen. Otto Juyn gaat naar Adriaan Coenen, die bevestigt dat hij het breekijzer en het pistool inderdaad aan een onbekende man geschonken heeft. Dat vindt de drossaard een raar verhaal. Als zijn mannen het huis van de smid doorzoeken, vinden ze allerlei gestolen spullen. Deze worden in de kerk van Dongen (4) opgeslagen en de smid belandt er achter slot en grendel. Uiteindelijk krijgt hij als heler de strop. Swarte Johannes verdwijnt in de kerker van Het Witte Kasteel (6), waar hij een jaar lang hardhandig wordt verhoord. Hij vertelt veel leugens en brokken waarheid. Maar Otto Juyn heeft geen hard bewijs dat hij bij de Bende van de Witte Veer hoort. Vrijlating dreigt.

Als Blommerantje wordt overgeplaatst naar Het Witte Kasteel, herkent ze de stem van Swarte Johannes. Verbitterd omdat ze voor hem nooit op de eerste plek kwam, ruikt Blommerantje haar kans om wraak te nemen. In ruil voor haar eigen vrijlating biedt ze Otto Juyn de zandstenen kop aan: “Als de man die u daar binnen heeft er net zo uitziet als deze kop, dan heeft u Swarte Johannes te pakken.” En zo gaat Blommerantje vrijuit. Swarte Johannes bekent uiteindelijk zestig misdaden. Hij eindigt aan de galg en zijn lijk wordt naar Galgeneind (7) gebracht. Zo komt er een einde aan de grootste bende die Brabant ooit heeft gekend. Otto Juyn schenkt de zandstenen kop aan de boer van wie het varken gestolen was. Want dankzij dit varken is Swarte Johannes gepakt. En zo kwam de kop aan de gevel van Ravensbosch Hoeve (1) terecht.

Maar de verhalen bleven bestaan en dwalen nog altijd rond als een herinnering. Zo zal eenieder die het gebied betreedt, horen over De Bende van de Witte Veer. Er wordt gefluisterd dat de geesten van Swarte Johannes, Blommerantje, Lucretia de Heydinne, Capiteyn Alewijn Aertappel en Luytenant Peldertje hier nog steeds ronddwalen. En vind je op de route een witte veer… het zou zomaar kunnen dat ze heel dichtbij waren.

Informatie over de fietsroute
Deze fietsroute is 43 kilometer lang en is uitgezet via de officiële fietsknooppunten. De fietsroute start en eindigt bij De Zwammenberg (Zijstraat 20, De Moer). Daar vind je parkeergelegenheid en horeca.
› download de routeflyer

Kennis maken met de bendeleden?
Geniet bij gastvrijheidslocaties langs de fietsroute van speciale producten en activiteiten, geïnspireerd op de sage van de Bende van de Witte Veer. Wat dacht je van speciaalbier vernoemd naar de bendeleden, een heerlijk galgenmaal, rondleidingen of workshops pennenveren maken? Kijk voor meer informatie op bendevandewitteveer.nl.

Meldpunt routes
Klopt er iets niet aan de bewegwijzering of de route? Meld dit via het Meldpunt knooppuntroutes Brabant. Je kunt ook bellen naar 0800-4050050 (gratis).

Lees minder

Neem alvast een kijkje

Dit ga je zien

hoofd_image

De Zwammenberg

Zijstraat 20
5176 NG De Moer
31 26 07 27
Ravenbosch Hoeve

Ravensbosch Hoeve

Ravenbosch Hoeve
Vaartweg 25
5109 RA 's Gravenmoer
49 48
De Donge

De Donge

Dongendijk
's Gravenmoer
29
Grenspaal Kerkdijk, Dongedijk

Grenspaal ´s-Gravenmoer

Kerkdijk
's gravenmoer
28 05 08
hoofd_image

Oude Kerk Dongen

Kerkstraat 56
5101 BD Dongen
hoofd_image

Museum De Looierij

Kerkstraat 33
5101 BB Dongen
09 38 31 55 52 32 37
hoofd_image

Het Witte Kasteel

Kasteellaan 17
5175 BC Loon op Zand
Galgeneind

Galgeneind

Galgeneind
Loon op Zand
38
hoofd_image

De Zwammenberg

Zijstraat 20
5176 NG De Moer

Beschrijving

hoofd_image

De Zwammenberg

Zijstraat 20
5176 NG De Moer
  • Ravensbosch Hoeve
    Het kampement van de Bende van de Witte Veer was verscholen in het Ravensbos, bij het gehucht Zandschel, twee kilometer ten oosten van ’sGravenmoer. Ter hoogte van de plek waar het bos destijds zou hebben gelegen, staat een boerderij genaamd Ravensbosch (Vaartweg 25, ‘s Gravenmoer). Boven de deur bevindt zich een zandstenen kop van een zigeuner met weelderige haardos, vermoedelijk de leider van de Bende van de Witte Veer: Swarte Johannes. Het huis behoort tot het bedrijf Ravenbosch Farm Solutions.
  • De Donge
    Nadat Swarte Johannes een varken heeft gestolen, steekt hij met het dier de beek de Donge over. Deze beek gaat over in een rivier. 
  • Grenspaal
    In 's Gravenmoer liggen nog altijd dijkjes, die zeven eeuwen lang de grens tussen het Graafschap Holland en het Hertogdom Brabant gevormd hebben. Om deze oude grens weer zichtbaar te maken, staan er sinds 2010 negen eikenhouten grenspalen, met daarop het wapen van Holland en Brabant. 
  • Ruïnekerk Dongen
    Nederland telt slechts drie kerkruïnes. In de Kerkstraat in Dongen staat de enige van Brabant. Oude keien wijzen de weg naar de laatgotische bakstenen kerk. De toren is eind vijftiende-, begin zestiende-eeuws. Een instorting verwoestte in 1928 het middenschip van de kerk grotendeels.
  • Museum De Looierij
    In een voormalige looierij in Dongen is Museum De Looierij gevestigd. Je volgt er, stap voor stap, het proces van het leerlooien. Weetje: het dorp Dongen herbergde 150 jaar geleden meer dan een kwart van alle looierijen in Nederland.
  • Het Witte Kasteel
    Aan de rand van Loon op Zand bevindt zich 'Het Witte Kasteel', waarvan de historie teruggaat tot het einde van de veertiende eeuw. In de ruim zeshonderd jaar dat het kasteel bestaat, hebben vele bekende personen er een bezoek aan gebracht. Het kasteel is een rijksmonument en sinds 2002 aangemerkt als historische buitenplaats.
  • Galgeneind
    Op 19 september 1726 werd Swarte Johannes, de leider van de Bende van de Witte Veer, ter dood veroordeeld. Zijn lijk werd, om ontvreemding te voorkomen, door een militaire escorte vervoerd naar de Galgenberg aan het Galgeneind in De Moer. Tip: via Galgeneind en de Galgeneindsestraat kun je Landgoed Huis ter Heide betreden. Hier vind je diverse prachtige vennen, zoals het Leikeven. Nog zo’n naam, die je wellicht aan lugubere zaken doet denken…
hoofd_image

De Zwammenberg

Zijstraat 20
5176 NG De Moer
31
26
07
27
49
48
29
28
05
08
09
38
31
55
52
32
37
38

Kenmerken

Tocht/Route

  • Gemarkeerd: Ja
  • Route typering: Recreatief